Parlamenti Europian ka ndërmarrë një hap vendimtar drejt unifikimit të politikave të migracionit duke miratuar krijimin e një liste unike të BE-së për Vendet e Sigurta të Origjinës. Ky ndryshim, i cili pritet të hyjë në fuqi plotësisht në qershor të vitit 2026, prek drejtpërdrejt qytetarët e Kosovës dhe disa shteteve të tjera kandidate.
Ky hap është pjesë e reformës së gjerë të azilit, që synon të përshpejtojë dëbimet dhe të reduktojë ngarkesën në sistemet e pritjes së vendeve anëtare.
Çfarë do të thotë “Vend i Sigurt i Origjinës”?
Kur një shtet përfshihet në këtë listë, supozohet se atje ka stabilitet politik, sundim të ligjit dhe mungesë të persekutimit sistematik. Për azilkërkuesit nga këto vende, rregullat ndryshojnë rrënjësisht:
-
Prezumimi i Sigurisë: BE-ja niset nga parimi se qytetari nuk ka nevojë për mbrojtje ndërkombëtare.
-
Procedura e Përshpejtuar: Kërkesat nuk trajtohen më me muaj apo vite, por brenda pak javësh.
-
Refuzimi i Shpejtë: Shumica e kërkesave klasifikohen si “qartazi të pabaza”.
Barra e Provës: Nga Shteti te Azilkërkuesi
Në procedurat standarde, shteti duhet të vërtetojë rrezikun. Me rregullat e reja, barra e provës përmbyset.
Nëse një qytetar nga Kosova, Bangladeshi apo India kërkon azil, ai duhet të paraqesë prova të pakontestueshme se, pavarësisht se vendi i tij është i sigurt për shumicën, për të personalisht ekziston një frikë e bazuar për persekutim ose rrezik real për jetën. Pa prova specifike dhe individuale, dëbimi është i menjëhershëm.
Kosova dhe Vendet Kandidate
Përfshirja e Kosovës në këtë listë vjen krahas vendeve si:
-
Azi/Afrikë: Bangladeshi, India, Maroku, Egjipti, Tunizia.
-
Amerikë Latine: Kolumbia.
Një pikë kyçe e reformës është se të gjitha vendet kandidate për anëtarësim në BE do të konsiderohen automatikisht si vende të sigurta origjine. Kjo tregon besimin e Brukselit te reformat demokratike në këto shtete, por njëkohësisht mbyll pothuajse çdo shteg për azil ekonomik apo social për qytetarët e tyre brenda bllokut.
Afatet dhe Zbatimi
Ndryshimet janë miratuar nga Parlamenti Europian dhe tani presin vulën përfundimtare nga Këshilli i BE-së.
-
Miratimi Përfundimtar: Pritet së shpejti brenda vitit 2024-2025.
-
Zbatimi në Terren: Qershor 2026.
Kjo reformë pritet të dekurajojë emigracionin e parregullt dhe t’u japë mundësi vendeve të BE-së të fokusohen te refugjatët që vijnë nga zonat e luftës së hapur, ku siguria nuk mund të prezumohet.