Banka Qendrore Evropiane (BQE) ka publikuar një studim që u bën thirrje familjeve në Bashkimin Evropian të mbajnë rezerva parash fizike në shtëpi. Sipas dokumentit, kartëmonedhat nuk janë thjesht një mjet pagese, por një “mbrojtje jetësore” në momente krizash kur sistemet dixhitale dhe energjia elektrike mund të dështojnë.
Ky sugjerim vjen në një kohë paqëndrueshmërie globale, ku lufta në Ukrainë, pasojat e pandemisë dhe fatkeqësitë natyrore kanë treguar se infrastruktura dixhitale është më e brishtë se sa mendohej.
Modeli i 72 Orëve: Strategjia e Mbijetesës
BQE mbështet udhëzimet e Komisionit Evropian, i cili këshillon qytetarët të jenë të përgatitur për të mbijetuar të paktën 72 orë pa shërbime bazë. Kjo përfshin grumbullimin e:
-
Parave cash: Për blerje kur bankomatet dhe terminalet POS nuk punojnë.
-
Ujit dhe ushqimit: Rezerva jetike.
-
Ilaçeve: Për nevoja emergjente.
Vende si Holanda, Austria dhe Finlanda kanë filluar tashmë zbatimin e këtyre udhëzimeve, duke u kërkuar qytetarëve të tyre të kenë gjithmonë një “fond emergjence” fizik.
Paradoksi i Cash-it: Më pak në dyqane, më shumë në kasaforta
Studimi i BQE-së nxjerr në pah një fakt interesant: megjithëse ne përdorim gjithnjë e më pak para fizike për blerjet e përditshme (kafe, ushqime, fatura), kërkesa për kartëmonedha rritet sapo njerëzit ndjejnë pasiguri.
“Paratë janë si një gomë rezervë: nuk ju duhen çdo ditë, por janë thelbësore kur infrastruktura tjetër dështon.” — BQE
| Periudha | Rritja e Cash-it (në Euro) | Shkaku |
| Para Pandemisë | 55 miliardë/vit | Qarkullim normal |
| Gjatë Pandemisë | 140 miliardë në 2 vite | Pasiguri dhe mbrojtje |
| Viti 2026 | Trend në rritje | Kriza energjetike & kibernetike |
Infrastruktura e Re: Bankomatet “e Papërshkueshme”
Disa vende po shkojnë edhe më tej për të garantuar rezistencën e sistemit:
-
Finlanda: Po projekton bankomate që mund të shpërndajnë para edhe nëse sistemet qendrore bankare janë jashtë funksionit (p.sh. gjatë një sulmi kibernetik).
-
Spanja dhe Portugalia: Pas ndërprerjeve masive të energjisë këtë vit, po rishikojnë ligjet për të detyruar bizneset të pranojnë cash në çdo rrethanë.
Pse është i rëndësishëm Cash-i për Sigurinë Kombëtare?
Sipas BQE-së, monedha fizike kontribuon në rezistencën sistemike. Nëse një shtet ka vetëm pagesa dixhitale, një sulm i vetëm kibernetik ose një “blackout” energjetik mund të paralizojë të gjithë ekonominë. Cash-i lejon që tregtia bazë të vazhdojë edhe në errësirë totale.
