Qeveria shqiptare ka bërë gati një paketë radikale ndryshimesh në ligjin për sektorin e energjisë elektrike. Projektligji i ri, i cili tashmë ndodhet në fazën e konsultimit publik, synon të godasë ashpër fenomenin e borxheve të këqija dhe faturave të papaguara. Ndryshimi më thelbësor i kësaj pakete lidhet me ashpërsimin e masave ndaj debitorëve jofamiljarë (bizneseve), duke e lidhur për herë të parë detyrimin financiar direkt me pasurinë e tyre të paluajtshme.
Shkallëzimi i masave: Nga njoftimi te Përmbarimi i shpejtë
Sipas dokumentit të ri, konsumatorët fundorë e kanë detyrim ligjor dhe kontraktor pagesën e plotë të faturës. Nëse kjo nuk ndodh, furnizuesit i jepet një “kartabiankë” ligjore për të ndjekur një rrugëtim të shkallëzuar sanksionesh:
-
Njoftimi zyrtar i klientit debitor.
-
Ndërprerja e menjëhershme e furnizimit me energji elektrike.
-
Ekzekutimi i detyrueshëm përmes zyrave të përmbarimit.
Pika kyçe: Projektligji ruan dhe forcon statusin e faturës së energjisë si titull ekzekutiv. Kjo do të thotë se kompania e energjisë mund të shkojë direkt te Përmbaruesi për të bllokuar llogaritë apo asetet, pa pasur nevojë të harxhojë kohë në procese të gjata gjyqësore.
Risia absolute: Barra hipotekore mbi pronën
Ndryshimi që po shkakton më shumë debat është mundësia e vendosjes së barrës hipotekore mbi pronën që furnizohet me energji. Ky mekanizëm funksionon si një bllokadë juridike mbi pasurinë e paluajtshme të biznesit.
| Kush preket? | Pragu i borxhit | Pasoja juridike |
| Klientët Jofamiljarë (Bizneset) | Mbi 1.5 milionë lekë | Prona bllokohet; nuk mund të shitet, dhurohet apo lihet peng pa u shlyer borxhi i dritave. |
Ndonëse drafti nuk e përmend fjalën “sekuestrim”, ky kombinim mes barrës hipotekore dhe përmbarimit krijon një urë të pastër ligjore që, në rast të mosshlyerjes së borxhit për një kohë të gjatë, prona të dalë në ankand sipas Kodit Civil.
Balanca: Transparencë në këmbim të disiplinës
Për të mos e kthyer ligjin në një instrument thjesht ndëshkues, drafti parashikon edhe disa “asete” në favor të konsumatorit. Paralelisht me masat shtrënguese, projektligji detyron operatorët të rrisin transparencën në faturim dhe t’u japin klientëve qasje më të thjeshtë dhe të detajuar në informacionin mbi çmimet dhe tarifat e aplikuara.
Në analizë të fundit, ky projektligj tregon se shteti po aplikon një qasje të “dorës së hekurt” ndaj bizneseve debitore, duke e ngritur faturën e thjeshtë të energjisë në nivelin e një risku madhor që prek drejtpërdrejt kapitalin dhe asetet e sipërmarrjeve.